کانون فرهنگیان اصفهان - isfkafa.ir


8:09 صبح شنبه، 9 اسفند 1393

نقش عوام الناس در جوامع در حال توسعه


قبل از ورود به بحث لازم است ابتدا معانی لغوی عوام و عوام الناس را متذکر شوم.

عوام: جمع عامه به معنی همه مردم،مقابل خواص است.

عوام الناس: مردم جاهل(فرهنگ لغت دهخدا ومعین)

مفهوم عوام الناس در این نوشتار تنها یک نوع تفکر ومکانیزم اندیشیدن است ونه افراد بی سواد یا فرودست.

پس براساس این معانی ،قرار گرفتن بسیاری از تحصیل کرده گان یا مرفهین در ردیف عوام الناس،دور از ذهن نخواهد بود.

با توجه به تحولات سال های اخیر،ونقش غیر قابل انکار عوام الناس در شکل گیری ساختار سیاسی کشورهای در حال توسعه،شاید بتوان مکانیزم تفکر عوام الناس در مقابل تحولات سیاسی را بطور خلاصه چنین عنوان نمود:

1-عوام الناس،فرآیند تفکر بسیار ساده وخطی دارند.

زود نتیجه گیری می کنند وبه جواب های قطعی وبه زعم خودشان،روشن می رسند  وحتی گاهی از اینکه چرا دیگران،مسایلی چنین روشن را درک نمی کنند،ابراز تعجب وحیرت می کنند.

بسیار پیش آمده که در مواردی که اندیشمندان وصاحب نظران همان حوزه نیز حاضر به پاسخ گویی قاطع نمی باشند،عوام الناس با تکیه بر یک شعر یا یک ضرب المثل یا یک آیه وحدیث،به جواب های قطعی ولازم الاجرا می رسند که حتی حاضرند جان خودشان را هم در راه آن هدف فدا کنند.

حال اگر این هدف بزرگ،با یک رنگ ایدئولوژیک همراه شود،تبدیل به آرمانی مقدس شده وفرد را مبدل به بمب متحرکی می کند که قادر است هر تمدن و اندیشه ای را به مخاطره بیندازد.

شاید ساده ترین کار امروز،پیدا کردن مصداق چنین تفکری است.صدها بمب گذار انتحاری در عراق وافغانستان وخودسوزی های گاه به گاه بوداییان تبت وپیروان دالایی لامای معروف،ساده ترین مثال چنین تفکر بسته و منقرض است.

2- تفکر خط کشی شده،دیگر خصوصیت عوام الناس است.

از نظر عوام الناس،همه انسان ها وپدیده های بشری،یا خوب خوب هستند ویا بد بد.

تصور انسانی با خصوصیت حد وسط فراتر از درک وتصور عوام الناس است.

در حوزه سیاست،یا فحش و ناسزا می گویند یا تقدیس می کنند.

دریچه تفکر این قوم،مانند تلوزیون های قدیمی،همه را سیاه یا سفید می بیند.حال آنکه در حوزه اخلاق وسیاست،بجز معصومین،همه خاکستریند وملهم از خوبی وبدی(فالهمها فجورها وتقواها)

همین تفکر سیاه وسفید ومطلق دیدن انسان هاست که عوام الناس را ترغیب می کند که صبح روز 28 مرداد32 زنده باد مصدق بگویند ودر عصر همان روز، مرگ بر مصدق را فریاد کنند.

 تغییر180 درجه ای تمایلات  این قوم راحت ترین پدیده اجتماعی دنیاست.

گاهی بیان یک جمله ساده ودر ظاهر خارج از خطوط قرمز یا حاضر جوابی یک کاندیدای صریح الهجه وبی پروا،کافی است که میلیون ها رای در یک جامعه اندیشه سوز ونخبه گریز،جابجا شود.

شاید جمله معروف" قول وفعل عوام الناس را اعتباری نیست" بهترین موید این ویژگی است.

 

3- عوام الناس،شیفته و دیوانه  ساختن بت واندیشیدن وپرستش بت های خودساخته وخودپرداخته خویشند.

شاید هم گاهی حق با اینان باشد.چرا که چنان خود را در چنبره مشکلات ودردهای بی درمان گرفتار و دست و پا بسته می یابند که خلاصی از بند آن ها را فقط در حد و توان انسان های فوق بشری می بینند.

همین است که صدام را دیوانه وار می پرستند ودر قرون وسطا با دیدن چهره پاپ از ورای پنجره ای کوچک،ضجه وناله کرده وبیهوش می گردنند ودر دنیای متمدن ومترقی امروز نیز از قدرت مافوق بشری دیکتاتور کوچک کره شمالی واجداد او،داستان ها در کتاب های درسی آورده می شود و یا ده ها روایت از رسالت آسمانی ابوبکر بغدادی در بنیان گذاری خلافت اسلامی،فضای رسانه های شرق وغرب در بر می گیرد.

4-توقع عوام الناس،از خودش وزندگی،بسیار پایین است.

بقول یکی از متفکرین غرب:"عوام الناس از خودش هیچ انتظاری ندارد"

آسمان اهداف آرزوهای عوام الناس،بسیار پایین است،به نحوی که بتواند آن را لمس کنند وببیند.

تصور اهداف بلند مدت،در عوام الناس غیر ممکن است.

برنامه های چند ساله که کل جامعه در منافع آن شریک باشند،در نظر ایشان بیهوده بوده وضایع نمودن وقت وسرمایه خواهد بود.

خدمت ودست آورد سیاسی شایسته در نظر اینان،یعنی چیزی که از گلوی کم توقع شان پایین رود یا آن ها را بپوشاند یا سقفی را بر بالای سرشان فراز کند.

وقرآن چه زیبا چنین فضایی را ترسیم می کند.آنجا که می فرماید"در چنین فضایی،اشخاص زیرکی ظهور می کنند وشما را میفریبند،با وعده آب ونان وخدا را شاهد می گیرند که از شما به خودتان دل سوزترند وآنگاه که بر کار سوار شدند،راه عناد وستم در پیش می گیرند"(نقل به مضمون)

5- تمایل به بودن در جمع یا به عبارتی،قرار گرفتن در زمره اکثریت جامعه،از دیگر خصوصیت این گروه بشدت راحت طلب و مصلحت اندیش است.

اینان چون از خودشان رای ونظر یا  قالب سیاسی یا ایئولوژیک خاصی ندارند،قرار گرفتن در زمره اکثریت،نوعی تایید واعتماد کاذب را برایشان به ارمغان خواهد آورد. دیگر به این کار ندارند که در بسیاری از موارد،بقول قرآن کریم:اکثرهم لایعقلون

لذا برای جلب آرای این قوم پرشمار،در بزنگاه انتخابات،کافی است با راه اندازی کاروان های شادی وده ها روش تبلیغات هیجانی ومیدانی چنان به ایشان القاء گردد که پیروزی نهایی با چه کسی است وعوام نیز به زعم خویش با زرنگی به کس یا گروهی رای دهند که پیروز نهایی است وبقول خودشان،رای شان را نسوزانند.

ولی معروف است که در کشورهای پیشرفته،حتی اگر امکان رای آوری را بشدت پایین ببینند بازهم رای شان تغییر نمی کند تا اعلام کنند مثلا شخص پیروز یا گروه حاکم شده هم مثلا چند میلیون مخالف دارد.

6- به راحتی به شور وهیجان در می آیند وجمعیت های میلیونی آنها به راه خواهند افتاد از جان ومال و ناموس خود،قربانی تقدیم هدف خود خواهند کرد وتاسف بار اینکه با هر هزینه ای که می دهند بجای نقد گذشته،بر ادامه مسیر انحرافی خویش،مصمم تر میگردند چرا که با نفی گذشته،زحمت ها و قربانیان گذشته خویش را ضایع شده خواهند یافت.

در تحقیقی میدانی که در عراق صورت گرفته به این نتیجه رسیده اند که بسیاری از مردم عراق که یک یا چند نفر از بستگان خودشان را در دو جنگ تجاوزکارانه علیه ایران وکویت از دست داده اند،هنوز هم صدام ملعون را دوست دارند واو را یگانه منجی قوم عرب می دانند که قربانی نیرنگ بدخواهان شده است.

چرا که با نفی صدام واهداف پلید حزب بعث،به زعم خودشان،به کشته ها وقربانیان خودشان خیانت کرده اند.

پس به نظر نگارنده این سطور، برای اینکه عوام الناس را برای همیشه با خود همراه داشته باشی،بجای اینکه آن ها را در منافع شریک کنی،آن ها را در هزینه ها وخسارت ها شریک کن.

 

مهران صادقیان

 

 

 

 

به اشتراک بگذراید
 

اخبار و مقالات را از طریق ای میل دریافت کنید:
خبرنامه