کانون فرهنگیان اصفهان - isfkafa.ir


11:18 صبح پنج‌شنبه، 10 دی 1394

سازمان های مردم نهاد(سمن‌ها)، وجدان بيدار جوامع


آرمان - صباالسادات حسيني: حسن عشايري، از معدود اساتيد ايراني است كه در سازمان‌هاي مردم‌نهاد، سابقه فعاليت طولاني و مداوم دارد. او 22 سال قبل با همراهي همسرش كه روانشناس است اقدام به تاسيس سمني با عنوان انجمن دفاع از حقوق كودكان و چندين سمن ديگر كرد كه هنوز هم پابرجا و فعال هستند. اين روانپزشك، درباره ضرورت وجود سمن‌ها معتقد است نخستين شرط مشاركت اجتماعي افراد شركت در سمن‌هاست، در حالي كه به نظر او در كشور ما چندان به اين مهم توجه نمي‌شود. عشايري فعالان در سمن‌هاي اجتماعي را شهرونداني مسئوليت‌پذير مي‌داند كه به خوبي مي‌توانند در عرصه فردي و اجتماعي مشكلات را مديريت كنند. با اين استاد دانشگاه و روانپزشك گفت‌وگويي داشته‌ايم كه در ادامه مي‌خوانيد:

 

سمن‌ها در زمينه فعاليت‌هاي خيريه و بشردوستانه چه نقشي دارند؟

در گذشته سمن‌ها بيشتر جنبه مذهبي و خيريه داشتند و هنوز هم برخي سمن‌ها مانند اموال‌العباس تحت اين عنوان فعاليت مي‌كنند. اين سمن‌ها كاملا غيردولتي نبودند، در حالي كه منظور ما از سمن‌ها نهادهاي غيردولتي است. در كشورهاي پيشرفته افراد اين مساله را درك كرده‌اند كه دولت‌ها نمي‌توانند همه مسائل اجتماعي را حل كنند و به كمك‌هاي مردمي نياز دارند. سمن‌ها در كشورهاي پيشرفته صنعتي و آمريكا تعدادشان آن‌قدر زياد است كه قابل شمارش نيستند. اين سمن‌ها در زمينه‌هاي مختلف اعم از حقوق زنان، اعتياد و... فعالند و به طور كلي بايد گفت در جامعه‌اي كه سالم است و شرايط آزادي فكر و عمل در آن وجود دارد، سمن‌ها فعال هستند. سمن‌هايي كه در زمينه مسائل اجتماعي فعاليت دارند از چند جنبه فعاليتشان حائز اهميت است: در درجه اول اين سمن‌ها با روشنگري در كنار رسانه‌ها و روزنامه‌ها به مردم اطلاع‌رساني مي‌كنند و باعث ارتقاي دانش افراد مي‌شوند. در درجه دوم اهميت وجود سمن‌ها در كشور اين است كه افراد مي‌فهمند بايد به حقوق ديگر شهروندان احترام بگذارند و اين باعث رشد شعور اجتماعي همگان مي‌شود. در درجه سوم براي خود افرادي هم كه در اين سمن‌ها فعالند، تحقيقات نشان مي‌دهد اين افراد در مقايسه با سايران توان بيشتري در مديريت استرس و اضطراب‌هاي خود دارند و در زمينه ارتباطات اجتماعي بهتر عمل مي‌كنند. اين سمن‌ها جلسات مختلف دارند و با انتشار خبرنامه باعث مي‌شوند افرادي كه در اين نهادها فعالند كمتر احساس جمود فكري و عقب‌افتادگي كنند. افرادي كه احساس پوچي دارند وقتي در سمن‌ها عضو مي‌شوند، به يك هويت اجتماعي تعلق پيدا مي‌كنند.

چرا در ايران افراد زياد اهميت بودن در يك سمن و كار در اين نهادها را درك نمي‌كنند و اساسا فعاليت در اين نهادها چه ضرورتي دارد؟

بودن و معني دادن به زندگي تنها در گذارن زندگي فردي و خانوادگي خلاصه نمي‌شود و افراد بايد بياموزند وراي خودشان و اعضاي خانواده و اطرافيانشان ديگراني هم هستند كه در اين دنيا مهمند و مسائلي دارند كه وظيفه ما هم هست كه به آن توجه كنيم. به نظر من اصلي‌ترين ملاك سنجش مشاركت اجتماعي يك فرد و حضور او در جامعه ميزان حضور و فعاليت او در يك يا چند سمن است و بايد در دانشگاه‌ها از اساتيد و دانشجويان اين سوال پرسيده شود و وجود آن جزو واحدهاي درسي شود كه آيا در حداقل يك سمن به صورت داوطلبانه فعاليت داريد؟ به نظر من اگر كسي در هيچ سمني فعاليت نداشته باشد نبايد وارد دانشگاه شود و اين فرد بايد حتي جايگاهش در جامعه نيز محدود شود، زيرا اين موضوع نشان مي‌دهد براي اين فرد زندگي اجتماعي چندان معنايي ندارد.

سمن‌ها در حل آسيب‌هاي اجتماعي چه نقشي دارند؟

جمله زيبايي كه در برخي سمن‌ها نوشته شده و به ديوار زده شده، اين است كه: در قطره طوفان نيست! بنابراين نبايد از افراد به صورت فردي توقع انجام كارهاي بزرگ را داشت و در واقع از كنار هم قرار گرفتن انسان‌ها گام‌هاي بزرگ برداشته مي‌شود. خيلي افراد در جامعه هستند كه نه تنها در درون خانواده‌هاي خود هيچ حمايتي نمي‌شوند بلكه در اين مكان آسيب هم مي‌بينند. كودكاني كه آزار داده مي‌شوند پناهي جز اين سمن‌ها ندارند كه برايشان نگران باشند. ديدن موفقيت و برطرف شدن مشكلات افراد سرمايه رواني به آنهايي مي‌دهد كه در اين مسير فعالند و در واقع آنها از اين طريق شارژ روحي مي‌شوند. افرادي كه در سمن‌ها فعاليت مي‌كنند وقتي با مشكلات اجتماعي مواجه مي‌شوند ديگر احساس ناكارآمدي نمي‌كنند و متوجه مي‌شوند مي‌توانند در اين زمينه تاثيري حتي كم داشته باشند.

آيا مي‌توان گفت سمن‌ها در پيشگيري از آسيب‌ها نيز نقش دارند؟

بله، در واقع سمن‌ها با آموزش به خانواده‌ها و گروه‌هايي كه بيشتر در معرض خطر هستند درباره بسياري از امور نظير اعتياد جوانان گام‌هاي پيشگيرانه برمي‌دارند. خانواده‌هايي كه مشكلات اقتصادي و تربيتي دارند با مراجعه به اين سمن‌ها و شركت در جلسات كه به صورت رايگان است ديد و سوادي پيدا مي‌كنند كه برايشان بسيار مفيد است. در كنار آسيب‌هاي اجتماعي در زمينه محيط زيست نيز سمن‌هاي زيادي فعالند كه با هدف پيشگيري از تخريب بيشتر محيط زيست فعاليت مي‌كنند. باور اين سمن‌ها بر اين اساس است كه دولت نمي‌تواند مشكلات محيط زيستي را حل كند و بايد شهروندان خودشان با باور به مسائل زيست محيطي به كمك دولت‌ها بيايند. در كشورهاي پيشرفته سمن‌هاي محيط زيستي به عنوان اهرم‌هاي كمكي به كمك دولت‌ها مي‌آيند و در اين زمينه اين سمن‌ها هستند كه به دولت‌ها خط مي‌دهند. سمن‌هاي محيط زيستي در كشورهاي پيشرفته جلوی سودجويي از طريق تخريب محيط زيست را مي‌گيرند و در برخي كشورهاي پيشرفته مانند آلمان و ژاپن اين سمن‌ها مانع فعاليت رآكتورهاي اتمي كه محيط زيست را تخريب مي‌كنند، شدند.

در ميان مسئولان و دولتمردان وجود و فعاليت سمن‌ها چه تاثيري دارد؟

در كشوري كه سازمان‌هاي مردم‌نهاد در آن فعالند دولت و مسئولان مي‌دانند كه مردم به شكلي كامل و همه‌جانبه بر فعاليت آنها نظارت دارند و از اين طريق دموكراسي برقرار مي‌شود. در كشورهاي پيشرفته سمن‌ها امتحان خود را پس داده‌اند و تا جايي قدرت دارند كه احزاب و سياستمداران به آنها اقتدا مي‌كنند. سمن‌ها وجدان بيدار جامعه هستند و جامعه از طريق فعاليت سمن‌ها واكسينه مي‌شود. همان‌طور كه انسان با تزريق واكسن در مقابل بيماري‌ها واكسينه مي‌شود كشور نيز با فعاليت سمن‌ها در مقابل فعاليت سودجويان واكسينه مي‌شود. فعاليت‌هاي پژوهشي در سمن‌ها بسيار مهم است و بايد فعالان در سمن‌ها بتوانند از دستاوردهاي پژوهشي ساير نهادها استفاده كرده و خودشان يافته پژوهشي توليد كنند. چون در كشور ما سمن‌ها به طور كامل وجود ندارند و فعال نيستند ما همه‌چيز را بعد از اينكه اتفاق افتاد و كار از كار گذشت متوجه مي‌شويم. اين سمن‌هايي كه در اين مكان‌ها فعال هستند بايد متوجه اين معضلات بشوند و با روشنگري و اطلاع‌رساني جلوی آن را بگيرند. حقوق بشر در واقع به معناي آن است كه من همان‌طور كه در زمينه زندگي فردي خودم مسئولم در مقابل اجتماعم نيز مسئوليت دارم. افرادي كه در سمن‌ها فعالند بينشي متفاوت به زندگي دارند. اين افراد طبيعت را آلوده نمي‌كنند و به حقوق ساير انسان‌ها احترام مي‌گذارند. افرادي كه در انجمن محيط زيست عضو هستند ديگر هيچ‌وقت تا پايان عمر خود شكار نكرده و محيط‌زيست را تخريب نمي‌كنند.

 

 

 

 

به اشتراک بگذراید
 

اخبار و مقالات را از طریق ای میل دریافت کنید:
خبرنامه