کانون فرهنگیان اصفهان - isfkafa.ir


10:40 عصر سه‌شنبه، 11 اسفند 1394

تراژدی پژوهش و فرهنگ پژوهش در نظام آموزشی


چند سال پیش که برای داوری یکی از مسابقات استانی مقاله‌نویسی دعوت شده بودم .

نگران فرصت اندکی بودم که مسئولین برگزاری آن مسابقه به داوری مقالات اختصاص داده بودند. اما مطالعة دو یا سه فقره از آن مقالات محاسبات ذهنی بنده را به هم ریخت ، چرا که از میان دویست و اندی  مقالات دریافت‌شده، حدود بیست فقره از مقالات از اصول علمی نگارش مقالة پژوهشی بهره‌مند بودند.

کار داوری بنده و سایر داوران راحت شده بود اما به این سئوال می‌اندیشیدم که معلمی که از چرایی و چگونگی پیدایش یک مقالة پژوهشی خبردار نیست چگونه می‌تواند دانش‌آموزانی مسأله‌محور و خلاق تربیت نماید؟

تأمل در مقالات دریافت‌شده‌ نشان می‌داد که حدود یک دهم از معلمان شرکت‌کننده در آن مسابقه از شیوه‌های فعال و مسأله‌محوردر فرآیند تدریس بهره می‌برند و حدود نه دهم از آن‌ها متکی به شیوه‌هایی هستند که حفظ مواد درسی را الگوی آموزشی خود قرار داده‌اند.

در تجارب دیگر خود با دانش‌آموزان زرنگی مواجه بودم که از من می‌خواستند تا پاسخ تمرینات درس زبان فارسی را مانند دبیر فیزیک شان برایشان حل کنم و آن‌ها توضیحات من را در برگة امتحان نهایی کپی کنند.

مقاومت من نتیجه‌ای نداشت و متوجه شدم که ناتوانی آنان در کنکور سراسری به خاطر اتخاذ همین شیوة نادرستی است که آنان را به حفظ پاسخ‌ها و نیندیشیدن فرامی‌خواند.

بحث با این دانش‌آموزان به من نشان می‌داد که فقدان روحیة پژوهشی در این دانش‌آموزان، مشکلاتی فراتر از حیطة مدارس به وجود می‌آورد. بی‌توجهی به شیوه‌های پژوهشی در آموزش این دانش‌آموزان، آنان را در مواجهه با رخ‌دادهای فردی و اجتماعی و عقیدتی چون بید لرزان به هر سو می‌لغزاند و به جای پژوهش و یافتن راهکارهای مناسب، مضطرب و حیران در انتظار منجیان صادق و یا کاذبی نگاه می‌داردتا آن‌ها را از ورطة مشکلات پیش‌رویشان نجات دهد و به یمین یا یسار کشاند.

در تجربة ناموفق تازه‌ام در داوری مقالات دانش‌آموزان یکی از شهرهای خوب کشور، هیچ یک از دانش‌آموزان مقطع متوسطه ساده‌ترین اصول نگارش یک مقاله را رعایت نکرده بودند و داوری مقالات آنان در کمتر از ده دقیقه با اعلام عدم احراز رتبه اول تا سوم برای تمامی آنان، پایان یافت. حاصل تأمل در این تجارب به من نشان داده است که عوامل پیدایش این مشکلات ریشه در غفلت از «پژوهش» و «پژوهشگری» در تدوین بسیاری از کتاب‌های درسی و شیوه‌های تدریس و ارزشیابی دانش‌آموزان و معلمان در آموزش و پرورش دارد که جز با تغییر در نگاه کلان وزارت آموزش و پرورش به حوزة معاونت پژوهشی ممکن نیست بنابراین با تقویت علمی و تخصصی این حوزه، بسترهای لازم برای تربیت دانش‌آموزان و معلمانی پویا و خلاق پدید می آید .

دکتر غلامرضا شمسی

 

 

 

 

 

به اشتراک بگذراید
 

اخبار و مقالات را از طریق ای میل دریافت کنید:
خبرنامه