کانون فرهنگیان اصفهان - isfkafa.ir
9:03 عصر یک‌شنبه، 13 بهمن 1392

نابرابري هاي اجتماعي منجر به فساد اقتصادي مي شود


نويسنده: سهيل سراييان

تهران اين روزها خانه هاي متري 20 ميليون توماني دارد، در تهران مردم ماشين هاي ميلياردي سوار مي شوند اما در همين تهران سرچهارراه هايش كودكاني كار مي كنند و در جايي ديگر از همين شهر خانه هايشان سرد است و توان پرداخت هزينه هاي گاز و... را ندارند. فقر و نداري يكي از پديده هاي نامطلوب زندگي اجتماعي است. فقر يعني محروميت از داشتن چيزهايي كه هر يك از اعضاي جامعه حق دارند آن را داشته باشند. در ادبيات ملل فقر به معناي نداشتن امكانات اوليه رفاهي است و افرادي كه از چنين امكاناتي محرومند فقير ناميده مي شوند. در نشستي كه به ميزباني جمعيت خيريه غدير درباره كتاب منهاي فقر استاد محمدرضا حكيمي برگزار شد، دكتر حسين راغفر، اقتصاددان و دكتر سارا شريعتي، جامعه شناس حضور داشتند كه به بررسي اين كتاب و ريشه هاي فقر و نابرابري در جامعه ايران پرداختند.
    
دكتر حسين راغفر، اقتصاددان درباره كتاب منهاي فقر دكتر حكيمي و مساله اقتصاد و نابرابري هاي اقتصادي گفت: دغدغه استاد حكيمي بيشتر عدالت است. بحث هاي مختلفي درباره فقر وجود دارد، اما عدالت از نظر استاد حكيمي عدالت اجتماعي است. قلمرو عدالت در سه موضوع درآمد، ثروت و قدرت وجود دارد. در اصل قوانيني مي تواند توزيع عادلانه اين عدالت را در تمام جامعه به وجود بياورد تا شرايط اجتماع از وضعيت نابساماني هاي اجتماعي، بسامان تر شود. اگر توزيع عادلانه عدالت در جايي وجود داشته باشد آنجا جامعه شكل مي گيرد، در آن جامعه بايد همكاري هاي اجتماعي كه محصول عدالت اجتماعي است، شكل بگيرد. اگر عدالت اجتماعي وجود نداشته باشد، منجر به شكل گيري جامعه ظالمانه مي شود كه در اينچنين جامعه يي عدالت فقط به نفع صاحبان قدرت و ثروت است، اين گونه جامعه يي به سمت تك بعدي شدن پيش مي رود و هر جامعه يي كه تك بعدي شود به همراه خود ظلم و نابرابري را همراه خواهد داشت در جامعه يي با اين مشخصات نمي توان ظرفيت انسان خداگونه را تشكيل داد. دغدغه حكيمي كه در اين كتاب مشهود است، نخستين ويژگي جامعه عادلانه يعني كاسته شدن از نابرابري هاي فاحش اجتماعي است ممكن است ما جامعه يي داشته باشيم كه نابرابري وجود داشته باشد اما فقير نداشته باشيم، چنين جامعه مورد دغدغه نيست، آن جامعه يي كه در آن نابرابري شديد است و فقير هم وجود دارد نگران كننده است و همه چيز دراين جامعه متزلزل است.
    
انقلاب هاي اين چند سال محصول اين نابرابري هاست كه به صورت انفجار رخ داد و اين عبارت بهار عربي از همين ناعدالتي هاي اجتماعي شكل گرفته است. واكنش مردم به نابرابري هاي اقتصادي و اجتماعي منجر به سرنگوني حكومت ها شد. اين نابرابري ها وقتي با فقر مصادف مي شود آسيب هاي اجتماعي را زياد مي كند. در هشت سال گذشته در كشور خودمان شاهد اين نابرابري ها بوديم و همين اتفاقات باعث شكل گيري فساد اقتصادي كه شاهدش هستيم، شد. محرك اصلي انتشار اين كتاب توسط استاد حكيمي دغدغه هايي است كه در جامعه به صورت عريان وجود دارد. گروهي درآمدهاي افسانه يي دارند و گروهي هيچ چيزي ندارند. استاد تاكيدشان بر شكل گيري جامعه عادلانه است. ببينيد زماني كه در جامعه يي شركتي يا اداره يي درآمد سالانه اش 1200ميليارد در سال اول و 2200 ميليارد در سال دوم است اما پرداخت مالياتي اش صفر است، نشان از فساد اقتصادي است. از زمستان سال 89 كه هدفمندي يارانه ها انجام شد، براساس گزارش سازمان بهزيستي در اسفندماه سال 91 رشد استفاده از چوب براي گرمايش 50درصد و استفاده از بوته ها براي گرمايش 100درصد افزايش داشته است. بسياري از اين سياست هاي غلط منجر به تخريب محيط زيست و جنگل زدايي شد. بايد هدف دولت كمك به كساني باشد كه گرسنه هستند و در خانه هاي سرد زندگي مي كنند: پديده يي كه حتي در تهران هم وجود دارد. ما فقط انتظار داريم كه دولت نقش دولت را بازي و فكري براي اين نابرابري هاي اجتماعي كند.
    
    
مبارزه با فقر كار موسسات نيست

    دكتر سارا شريعتي، جامعه شناس در ادامه اين نشست كتاب دكتر حكيمي و پديده فقر را از نظر ديني و اجتماعي بررسي كرد. او گفت: وقتي مي خواهيم درباره فقر و مشكلات آن صحبت كنيم بيشتر متوجه كردن ما نسبت به يك مساله بزرگ اجتماعي است كه هر روز در كشورمان شديدتر مي شود. متاسفانه بايد بگوييم كه فردگرايي خودخواهانه رشده كرده است و در جامعه ما كارگروهي از بين رفته است. انقلاب هاي مردمي كه در جهان شكل گرفتند براي از بين بردن و ريشه كن كردن فقر به وجود آمدند. اما ما فقط از مبارزه با فقر صحبت مي كنيم. بيشتر درباره آن توضيح مي دهند و از منظر روانشناسي آن را بررسي مي كنند. اما بايد به بحثي بپردازيم كه نقش آن در جامعه ما غايب است، آن هم نقش دين است. درجامعه شناسي ما فقر اولويت ندارد، اصلامتخصص طبقات اجتماعي و فقر نداريم، هيچ بحث تئوريكي درباره فقر نيست، تمام اين كارها به عهده موسسات خيريه است. در كلانشهر تهران در جايي به نام ايران، سر چهارراه هايش به تصرف كودكان كار درآمده است. به حدي فقر در تهران زياد است كه ديگر براي همه رنگ باخته است و همه از كنار آن به راحتي عبور مي كنند.

    امروز بايد بنشينيم درباره فقر صحبت كنيم. هر جايي كه حرف مي زنيم يا چيزي درباره فقر مي نويسيم مي گويند اين سياه نمايي است، و سياه نمايي نيست، فقر يك پديده فجيع براي جامعه نيست بلكه محصول خود اجتماع است، جامعه شناسي به ما نشان مي دهد كه چگونه با اين فقر مبارزه كنيم. جامعه ايران حلقه گمشده يي به نام دين دارد، به همين دليل هيچ توجهي به پخش ثروت به صورت عادلانه در جامعه نداريم. دين به ما مي آموزد كه فقر محصول اجتماع است و ما هم در شكل گيري آن سهيم هستيم. اين نابرابري ها از چيست؟ گرامشي مي گويد دين اتوپياست، اما اديان مي گفتند كه اين وعده خداست، دين پديده يي براي برابري و مبارزه با فقر است، و ريشه فقر در عدالت است.
    
فقر هميشه مورد تكذيب دين بوده است، چه كسي دين را تكذيب مي كند؟ آن كسي كه فقير را اطعام نمي كند، پس واي بر نمازگزاران. در جامعه يي كه فقر وجود دارد، كودكان كار تمام خيابان ها را تصرف كرده اند، وقتي نزديك به 12درصد جامعه زير خط فقر است؟ سياست مبارزه با فقر درست نيست، كه ما همين طور طرح هاي جمع آوري متكديان بگذاريم، ما بايد از طريق دين جامعه را به مسير اصلي خود كه برابري و عدالت است برگردانيم. دين را بايد از وضعيت قدرتي به متن جامعه بازگردانيم. امروز مي بينيم كه مردم با تعاون و همكاري با يكديگر و از طريق موسسات خيريه به فقرا كمك مي كنند تا كمتر فقير وجود داشته باشد اما اين كار مردم نيست، كار حكومت و دولت است. مبارزه با فقر از آرمان هاي انقلاب است كه بايد از دولت بخواهيم آن را نجات دهد، استاد حكيمي هم اين را مي گويد كه ساخت جامعه منهاي فقر يك كار مدني و سياسي است و بايد حكومت نفر اول باشد.

 

 

 

به اشتراک بگذراید
 

اخبار و مقالات را از طریق ای میل دریافت کنید:
خبرنامه