کانون فرهنگیان اصفهان - isfkafa.ir


7:18 عصر شنبه، 10 خرداد 1393

سومین سالگرد عزت ا... سحابی

مردی آزادیخواه عدالتخواه و ایران دوست


روزنامه آرمان۹۳/۳/۱۰

علی شاملو: مهندس عزت ا... سحابی در 19 اردیبهشت 1309 در محله امیریه تهران متولد شد. پدرش مرحوم دکتر یدا... سحابی و مادرش مرحومه معصومه اسدی بودند. پس از تحصیلات ابتدایی در سال 1321 وارد دبیرستان شد و از همان زمان با مسایل سیاسی آشنا شد. رفتار و منش پدر که مردی مذهبی، شجاع و مبارز بود از ابتدای دوران جوانی تاثیری بسزا بروی گذاشت. به گفته خودش: «ما آموخته بودیم که در مقابل قدرت باید ایستاد». آشنایی با انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران، همنشینی با پدر و یار همیشگی‌اش مرحوم مهندس بازرگان و پس از چندی مرحوم آیت‌ا... سیدمحمود طالقانی موجب شکل‌گیری شخصیت سحابی جوان شد. پایه‌های این شخصیت بر آزادیخواهی، مبارزه با ظلم و استبداد، ایران‌دوستی و عدالت‌خواهی استوار بود.

 

دانشگاه و جنبش دانشجویی

سحابی با ورود به دانشکده فنی دانشگاه تهران در سال 1327 فعالیت‌های سیاسی‌اش شدت گرفت. با وجود غربت آن روز دانشجویان مسلمان در دانشگاه و تعداد کم آنان، سحابی و دوستانش با فعالیت خستگی‌ناپذیر خود به‌تدریج جایگاه ویژه‌ای در دانشگاه پیدا کردند و موجبات بسط اندیشه‌های مذهبی در دانشگاه را فراهم کردند. با شروع نهضت ملی شذن نفت ایران، انجمن اسلامی با حمایت از نهضت ملی فعالیت‌های سیاسی را با فعالیت فکری آمیخت.

کودتای 28 مرداد

سحابی در همدان بود که خبر وقوع کودتا علیه دکتر مصدق را شنید. پس از بازگشت به تهران فعالیت در قالب نشریه گنج شایگان را ادامه می‌دهد. در شماره پنجم نشریه مقاله‌ای از عزت‌ا... سحابی به چاپ رسیده بود که در پی انتشار آن امتیاز نشریه از سوی رژیم کودتا لغو شد.

نهضت مقاومت ملی

پس از کودتا، سحابی فعالیت خود را در نهضت مقاومت ملی متمرکز کرد و در زمینه چاپ و توزیع نشریه راه مصدق با اعضای نهضت مقاومت همکاری کرد و در همین رابطه چندین مرتبه بازداشت و زندانی شد. یکی از بازداشت‌های وی زمانی بود که تنها دو ماه از ازدواج وی با خانم عطایی می‌گذشت. هم‌سلولی وی مهندس مهدی بازرگان بود و مدت 7 ماه را در زندان قزل‌قلعه گذراند.

فعالیت‌های اجتماعی و مدنی

سحابی پس از آزادی از زندان ضمن فعالیت در نهضت مقاومت به همراه مهندس بازرگان به تاسیس جمعیت‌های صنفی همت گماشت که یکی از این جمعیت‌ها مکتب تربیتی اجتماعی عملی با نام اختصاری متاع و به‌دنبال آن انجمن اسلامی مهندسین پزشکان و معلمین بود. و با بازداشت اعضای نهضت مقاومت در سال 1336 عملاً فعالیت سیاسی رو به خاموشی رفت و این وضعیت تا تابستان 1339 ادامه داشت و در خلال این سال‌ها در شرکت مهندسی یاد نیز اشتغال داشت. با تشکیل جبهه ملی دوم در سال 1339 سحابی بار دیگر فعالیت‌های خود را از سرگرفت و با تشکیل و تاسیس نهضت آزادی در اردیبهشت 1340 به آن پیوست و به عضویت شورای مرکزی نهضت درآمد. دوم خرداد 1342 سحابی در محل کار خود دستگیر و هنگامی که به زندان منتقل شد، از بازداشت بیش از 20 نفر از دوستان خود مطلع شد. برگزاری مراسم بزرگداشت شهدا در داخل زندان اولین واکنش مبارزین به اقدام وحشیانه رژیم بود. در ادامه به پیشنهاد مرحوم حنیف‌نژاد و عنایت ربانی، عزت‌ا... سحابی متن اطلاعیه‌ای را نوشت که توسط مقامات زندان کشف و سبب محاکمه اعضای نهضت آزادی گردید. در آن دادگاه که طالقانی و بازرگان به ده سال محکوم شدند، سهم عزت‌ا... سحابی نیز تحمل 4 سال زندان بود. بعد از آزادی، فعالیت‌های سحابی ادامه یافت. در شهریورماه 1350 سحابی با نوشتن نامه‌ای برای صادق قطب‌زاده در خارج از کشور از او خواست اقداماتی را انجام دهد. این نامه به‌همراه دو نامه دیگر که توسط طاهر احمدزاده با همین مضمون و دیگری که توسط آیت‌ا... ‌هاشمی برای امام خمینی نوشته شده بود، هنگام خروج از کشور توسط ساواک کشف شد و به‌دنبال آن نویسنده نامه‌ها بازداشت شدند. محکومیت به یازده سال زندان سرانجامی بود که در دادگاه نظامی برای عزت‌ا... سحابی در این مرحله رقم خورد. سحابی 7 سال زندان را در زندان‌های قزل‌قلعه، قصر و عادل‌آباد شیراز سپری کرده بود که بار دیگر به زندان قصر منتقل شد و سرانجام در 4‌آبان 1357 آزاد شد.

دوران پس از پیروزی انقلاب

سحابی که در جریان تشکیل شورای انقلاب به عضویت آن انتخاب شده بود، بعد از آزادی سفری به پاریس کرد و در آنجا با رهبر انقلاب دیدار کرد. بعد از پیروزی انقلاب ضمن عضویت در شورای انقلاب در مجلس خبرگان قانون اساسی که مسئولیت تدوین قانون اساسی را برعهده داشت، شرکت کرد و ازجمله نمایندگان فعال آن مجلس بود. در همان دوران از سوی رهبر انقلاب به عنوان عضو هیات حسن‌نیت که برای حل مسائل کردستان تعیین شده بود، انتخاب شد. در شهریور سال 58 مهندس سحابی به ریاست سازمان برنامه و بودجه تعیین شد که تا خرداد سال 59 در آن سمت باقی ماند.

جدایی از نهضت آزادی

عزت‌ا... سحابی در زمستان سال 58 به همراه تعدادی از همکاران خود از نهضت آزادی جدا شد و به همکاری خود با یاران قدیمی و همیشگی‌اش پایان داد. این درحالی بود که همکاری فکری او با مهندس بازرگان و دیگر دوستان ادامه یافت. در اواخر سال 1358 سحابی همچنین مامور تاسیس ستاد بسیج اقتصادی شد و با تشکیل اولین دوره مجلس، سحابی به نمایندگی از سوی مردم تهران به مجلس راه یافت. پس از پایان دوره نمایندگی، مهندس سحابی در کنار فعالیت در شرکت سهامی انتشار کماکان به فعالیت‌های مشورت خود به‌ویژه در زمینه مسایل اقتصادی و از جمله در هیات پنج‌نفره قانون حفاظت از صنایع با نهادهای مختلف ادامه داد. در سال 1367 مهندس سحابی به همراه تنی چند از همکاران و دوستان قدیم بنیاد شریعتی- طالقانی را تاسیس کرد.

آثار:

از مهندس سحابی علاوه بر مقالات و گفت‌وگوهای متعدد که در نشریات مختلف و به‌ویژه در نشریات ایران‌فردا چشم‌انداز به چاپ رسید کتاب‌های 1- جنبش ملی ایران، 2- دغدغه‌های ایران‌فردا (سرمقاله‌ها و ماهنامه ایران‌فردا) 3- نیم‌قرن خاطره و تجربه (خاطرات مهندس عزت‌ا... سحابی 4- مصدق دولت ملی و کودتا (مجموعه مقالات) نیز منتشر شده است.

فوت:

مهندس عزت‌ا... سحابی در روز دهم خرداد 1390 پس از بیماری‌های متعدد به سوی معبود خود شتافت و دوستداران و علاقه‌مندان خود را تنها گذاشت، روحش شاد و یادش گرامی باد.

 

 

 

 

 

به اشتراک بگذراید
 

اخبار و مقالات را از طریق ای میل دریافت کنید:
خبرنامه